W tocz\u0105cej si\u0119 dzi\u015b coraz intensywniej dyskusji na temat kszta\u0142cenia wy\u017cszego w Polsce krzy\u017cuje si\u0119 wiele w\u0105tk\u00f3w, a debata sprawia wra\u017cenie o tyle wielotorowej, co chaotycznej.<\/p>\n
Jedn\u0105 z kwestii jest deklasacja studi\u00f3w humanistycznych \u2013 zdaje si\u0119, \u017ce zap\u0142onem wyra\u017anie intensyfikuj\u0105cym publiczn\u0105 wymian\u0119 zda\u0144 na ten temat by\u0142a niedawna decyzja w\u0142adz Uniwersytetu Bia\u0142ostockiego o likwidacji nauczania filozofii \u2013 z powodu ma\u0142ego zainteresowania.<\/p>\n
Od dobrych kilku ju\u017c lat daje si\u0119 zauwa\u017cy\u0107 technokratyzacja \u017cycia akademickiego. S\u0105 tego dobre i z\u0142e skutki \u2013 jak przy wszystkich pewnie reformach czy przemianach. Do z\u0142ych \u2013 nie ja pierwszy i nie ja jeden zaliczy\u0142bym marginalizacj\u0119 humanistyki.<\/p>\n
W my\u015bleniu w\u0142adzy wykonawczej priorytet uzyska\u0142y studia zawodowe i przyrodniczo \u2013 techniczne oraz idea powi\u0105zania kszta\u0142cenia akademickiego z potrzebami rynku pracy. Akurat tam, gdzie ja prowadz\u0119 zaj\u0119cia \u2013 czyli w Instytucie Polonistyki Stosowanej Uniwersytetu Warszawskiego \u2013 takie my\u015blenie nie jest nam obce. Jest to bowiem Instytut prowadz\u0105cy rozmaite specjalizacje, pozwalaj\u0105ce naby\u0107 studentom zawodowe umiej\u0119tno\u015bci i uprawnienia. Od nauczania w szkole (od klasy 4 podstaw\u00f3wki po poziom maturalny), przez prac\u0119 w mediach i redakcjach rozmaitego typu (\u201epapierowych\u201d i \u201eelektronicznych\u201d), a\u017c po terapi\u0119 i lecznictwo (logopedia, w tym tak\u017ce kliniczna).<\/p>\n
Niemniej jednak nasi studenci otrzymuj\u0105 te\u017c wykszta\u0142cenie filologiczno \u2013 literackie, kt\u00f3re jest wprowadzeniem w humanistyk\u0119 w og\u00f3le. To s\u0105 bardzo wszechstronne studia \u2013 cho\u0107, jak zwykle zreszt\u0105 \u2013 od konkretnego studenta zale\u017cy jak b\u0119dzie chcia\u0142 wykorzysta\u0107 t\u0119 ofert\u0119.<\/p>\n
Czasami spotykam si\u0119 z pytaniami: \u201eno ale co mo\u017cna robi\u0107 po Polonistyce?\u201d. Odpowiadam zazwyczaj, \u017ce: \u201ew zasadzie wszystko\u201d. Mo\u017cna oczywi\u015bcie pracowa\u0107 w wyuczonym zawodzie \u2013 jest np. wci\u0105\u017c du\u017ce zapotrzebowanie na logoped\u00f3w i b\u0119dzie ono pewnie dalej ros\u0142o, gdy\u017c dysfunkcje logopedyczne zwi\u0105zane s\u0105 z przemianami cywilizacyjnymi, w tym r\u00f3wnie\u017c z rozwojem i udoskonalaniem diagnostyki. Wielu student\u00f3w, o kt\u00f3rych losach po ich wyj\u015bciu z uczelni co\u015b nieco\u015b wiem \u2013 pracuje w rozmaitych portalach internetowych i tu te\u017c mo\u017cna oczekiwa\u0107 rozszerzania si\u0119 tego segmentu zawodowego. Szk\u00f3\u0142 te\u017c raczej nie zamkn\u0105 i nawet je\u015bli zmniejsza si\u0119 \u2013 wskutek chocia\u017cby przemian demograficznych \u2013 ilo\u015bciowe zapotrzebowanie na polonist\u00f3w\/pedagog\u00f3w, to przecie\u017c funkcjonuje naturalna wymiana kadr. Ale te\u017c widz\u0119 polonist\u00f3w, moich by\u0142ych student\u00f3w \u2013 w telewizjach i radiach, w muzeach, domach oraz centrach kultury, w administracji, w agencjach reklamowych. Znam takich, kt\u00f3rzy pracuj\u0105 w bankowo\u015bci, ubezpieczeniach, przemy\u015ble turystycznym itd. Znam te\u017c takich, kt\u00f3rzy zostali przedsi\u0119biorcami (z sukcesem), a nawet takich, kt\u00f3rzy zajmuj\u0105 si\u0119 \u2013 r\u00f3wnie\u017c z sukcesem \u2013 komentowaniem rynk\u00f3w finansowych.<\/p>\n
Studia humanistyczne s\u0105 bowiem, powt\u00f3rzmy, wszechstronne, a zatem daj\u0105 og\u00f3ln\u0105 orientacj\u0119, kt\u00f3r\u0105 nazwa\u0107 mo\u017cna (si\u0119gaj\u0105c bli\u017cej \u017ar\u00f3d\u0142owego, wi\u0119c pozytywnego, znaczenia tego terminu) \u201edyletanctwem\u201d. Kszta\u0142tuj\u0105 te\u017c swego rodzaju elastyczno\u015b\u0107, umiej\u0119tno\u015bci skutecznego komunikowania si\u0119, wyrabiaj\u0105 \u2013 zn\u00f3w powt\u00f3rzmy, o ile kto chce i umie skorzysta\u0107 \u2013 sk\u0142onno\u015b\u0107 do samokszta\u0142cenia.<\/p>\n
Pisa\u0142 ju\u017c o tym w swych esejach, wiele lat temu, Jerzy Stempowski \u2013 og\u00f3lne studia humanistyczne poza tym, \u017ce daj\u0105 cz\u0142owiekowi narz\u0119dzia do odnalezienia si\u0119 \u2013 tak\u017ce zawodowego \u2013 w \u015bwiecie, to jeszcze formuj\u0105 intelekt i kszta\u0142tuj\u0105 \u015bwiadomego obywatela. Gdzie\u015b tam nawet, zn\u00f3w kilka lat temu znalaz\u0142em incydentalne potwierdzenie tych tez: prezes jednego z dzia\u0142aj\u0105cych na polskim rynku bank\u00f3w przyzna\u0142 si\u0119 w wywiadzie prasowym, \u017ce w jego instytucji, podczas rekrutacji nowych pracownik\u00f3w, mniejsz\u0105 uwag\u0119 zwraca si\u0119 na zawodowe \u2013 ekonomiczne czy bankowe – wykszta\u0142cenie, a bardziej na osobowo\u015b\u0107 i wszechstronno\u015b\u0107 ubiegaj\u0105cego si\u0119 o prac\u0119. Prezes m\u00f3wi\u0142 mniej wi\u0119cej tak: \u201ebankowo\u015bci to my takiego cz\u0142owieka nauczymy ju\u017c sami, a jego samodzielno\u015b\u0107 i wszechstronno\u015b\u0107, og\u00f3lna wiedza i dynamiczno\u015b\u0107 intelektualna to s\u0105 atuty, kt\u00f3rych szukamy.\u201d<\/p>\n
Co tu opowiadam, by sparafrazowa\u0107 Czes\u0142awa Mi\u0142osza, odkrywcze w \u017caden spos\u00f3b nie jest; tak sobie g\u0142o\u015bno my\u015bl\u0119. Mam te\u017c swoj\u0105 opini\u0119 na temat szczeg\u00f3\u0142owych rozwi\u0105za\u0144 \u2013 od kwestii oceny pracownik\u00f3w nauki, po organizacj\u0119 uniwersyteckiej dydaktyki.<\/p>\n
Ale to mo\u017ce na kolejny tekst.<\/p>\n